Nobel Y học 2009 – tôn vinh câu chuyện bí mật của “telomere”

Nobel Y học năm nay tôn vinh 3 nhà khoa học người Mỹ (Elizabeth H. Blackburn, Carol W. GreiderJack W. Szostak) cho những phát hiện quan trọng của họ về cơ chế bảo vệ nhiễm sắc thể (chromosomes) bởi telomere và enzyme telomerase cách đây hơn 20 năm. Ba bài báo quan trọng lần lượt được xuất bản năm 19821985 trên Cell, và trên Nature năm 1989.

Đây thực sự là một amazing story.

telomere1Telomeres được dự đoán ra có khả năng bảo vệ chromsomes không thường xuyên bị shorten (về lý thuyết chromsomes sẽ bị rút ngắn độ dài mỗi khi có cell division) từ rất sớm bởi Hermann Muller (Nobel Prize 1946) và Barbara McClintock (người tìm ra transposons, Nobel Prize năm 1983), nhưng cơ chế bảo vệ như thế nào vẫn là một mysterious ở thời điểm đó.

Elizabeth Blackburn trong khi nghiên cứu nhiễm sắc thể của Tetrehymena (một loại vi khuẩn đơn nhân sống trong nước) đã xác định được một chuỗi DNA ngắn (CCCCAA) được lặp đi lặp lại nhiều lần ở hai đầu (ends) của chromsomes. Khám phá này là significant nhưng function của chuỗi DNA đó vẫn chưa được đặc tả rõ ràng.

Cùng thời điểm, Jack Szostak quan sát rằng một linear DNA molecule (một loại chromosome cỡ bé) bị degraded (phá hủy ???) telomere2rất nhanh khi introducing vào yeast cells. Không khó để nhận ra rằng khi hai người gặp nhau, idea sẽ được popped up. Bà Blackburn isolated chuỗi CCCCAA, rồi Szostak tìm cách ghép nó (tiếng Anh gốc là coupled, tôi chưa tìm được từ dịch tương ứng) vào chromsomes do ông thí nghiệm. Và kết quả cực kỳ thú vị, các chromsomes này được bảo vệ và không bị phá hủy. Công trình của họ đăng trên Cell năm 1982. Sau đó, các đặc tả sequence của telomere DNA được rõ ràng và đầy đủ hơn, người ta cũng tìm ra được là nó xuất hiện trong hầu hết các loài khác từ thực vật, động vật cho đến con người.

telomere3Carol Greider, sinh viên PhD của Blackburn tiếp đó nghiên cứu và tìm ra một loại enzyme giúp hình thành telomere DNA, họ đặt tên là telemerase và chứng minh nó bao gồm cả RNA lẫn protein. Công trình xuất bản trên Cell sau bài báo của Szostak và Blackburn 3 năm. Sau đó, vào năm 1989 họ đăng trên Nature công trình về tầm quan trọng của telomere sequence trong RNA của Tetrahymena telomerase (enzyme) trong quá trình synthesizing telomere repeat (chuỗi CCCCAA ngắn kỳ ảo).

Câu chuyện là vậy, tại sao nó lại được trao giải thưởng uy tín nhất trong khoa học ? Bởi vì nó giúp người ta lý giải được cell aging. Tại thời điểm đó, thậm chí các nhà khoa học còn tin rằng telomeres là nguyên nhân duy nhất của việc lão hóa không chỉ trong các tế bào đơn lẻ mà còn trong cả organism. Tất nhiên sau này người ta tìm ra nhiều nguyên nhân quan trọng khác, nhưng telomeres vẫn là một trong những nguyên nhân quan trọng nhất và các hướng nghiên cứu về nó vẫn còn rất intense.

Thêm một khám phá quan trọng nữa của sinh học được tôn vinh, người Mỹ lại chiến thắng như thường lệ sau khi để giải Nobel Y học năm ngoái rơi vào tay người Pháp và Đức nhờ những khám phá trong HIV và ung thư cổ tử cung.

Chỗ tôi có một ông (Karel Riha) làm về telomere, 2 năm trước có những đóng góp rất lớn về Ku protein (một loại protein giúp suppress formation của telomeres và lengthen telomere khác trong Arabidopsis, đầu năm nay câu chuyện về Ku tiếp tục được đăng trong mammalians) trong câu chuyện chromosome end protection này.

Tôi trông chờ Nobel Prize về Hóa học và Vật lý, không hiểu đọc hai nghành này có hiểu được tẹo nào không.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: